Medyczny trening terapeutyczny (MTT)

Medyczny trening terapeutyczny (MTT)

System aktywnej rehabilitacji.

MTT  jest obecnie jest bardzo popularną metodą rehabilitacji. Przyczyną stworzenia tego typu terapii było zapotrzebowanie na zwiększenie ruchu w populacji w celu utrzymania dobrego zdrowia w sensie profilaktyki zdrowotnej oraz znalezienie efektywnej metody przywracania sprawności w przypadku leczenia rehabilitacyjnego.

Popularności tej metody dodaje fakt wykonywania dużej liczby powtórzeń (nawet do 1000) w przebiegu jednego treningu, a także możliwość prowadzenia tej terapii w grupach.

Według definicji niemieckiego podręcznika „medyczny trening terapeutyczny jest zastosowaniem treningu fizycznego u (jeszcze) zdrowych osób lub pacjentów, w ramach medycznej prewencji lub leczniczej terapii. MTT jest kontynuacją medycznego leczenia z zastosowaniem innego środka”.

Środkiem w wyżej przytoczonej definicji jest ruch. Pojęcie ruchu w znaczeniu zdrowotnym nie jest jednoznaczne.

Ruchem możemy wpływać pozytywnie na organizm, wykonując zwykłe czynności życia codziennego. Wybór roweru zamiast auta jako środka lokomocji, wchodzenie po schodach zamiast wjeżdżania windą, spacer w ramach odpoczynku zamiast oglądania telewizji, inaczej – świadome niepotrzebne nieułatwianie czynności – ma już pewien pozytywny wpływ na nasze zdrowie. Mimo iż efekty tego rodzaju ruchu są niezbyt wymierne i niezbyt szybko zauważalne, jednakże polecane, dla minimalnego, ale ważnego czynnika zapobiegającego, np. otyłości czy chorobom przemiany materii.

Natomiast ćwiczenia fizyczne to forma ruchu w celu opanowania i polepszenia pewnej czynności ruchowej. Mają powszechnie znany dobry wpływ na organizm człowieka i stanowią niezbędną część rehabilitacji. Prowadzone niesystematycznie, nie dają jednak długotrwałych zmian w parametrach fizjologicznych. Trening jest tą formą aktywności ruchowej, w której takich zmian możemy oczekiwać.

W nazwie MTT użyty jest przymiotnik „medyczny”, który oznacza zastosowanie go w przypadku wystąpienia jakichś patologii, po urazach, w różnego rodzaju dysfunkcjach lub dysbalansach. Dla odróżnienia od treningu sportowego użyte jest również określenie „terapeutyczny”. W treningu sportowym zawodnik uczy się techniki i taktyki swojej dyscypliny, w medycznym  treningu terapeutycznym pole działania jest znacznie szersze i obejmuje doskonalenie wszystkich cech motorycznych, poprawę wzorca ruchowego, przede wszystkim funkcjonalnego, stabilizację

oraz trening czynności życia codziennego(ADL). Dodatkową cechą jest istotny wpływ na przemianę materii i na psychiczne samopoczucie pacjenta.

 

Wskazania do stosowania MTT są następujące:

− odbudowa tkanki mięśniowej po urazach ortopedycznych i zabiegach chirurgii urazowej,

− zaniki mięśniowe z nieczynności,

− dysbalanse mięśniowe,

− nadciśnienie tętnicze,

− choroba wieńcowa,

− zaburzenia przemiany materii,

− insulinoodporność, hiperinsulinemia,

− cukrzyca typu II,

− otyłość,

− niektóre schorzenia układu oddechowego,

− osteoporoza,

− zespóły bólowe,

− zespoły bólowe kręgosłupa (różnego pochodzenia),

− hipertonia, hipotonia mięśni,

− bóle głowy pochodzenia napięciowego,

− depresja,

− niektóre postacie chorób reumatycznych (RZS, fibromialgia, choroba Bechterewa),

− po stanach wyniszczenia organizmu (np. po przejściu leczenia wyniszczającego organizm).

Do przeciwwskazań zalicza się:

− niewydolność krążeniową,

− stan po niedawno przebytym zawale mięśnia sercowego,

− przewlekłe infekcje,

− ostre stany zapalne,

− brak możliwości czynnej współpracy pacjenta,

− choroby z przeciwwskazaniami do ćwiczeń z zastosowaniem oporu, obciążenia,

− niektóre przewlekłe choroby (nie wszystkie stanowią bezwzględne przeciwwskazanie, jednak ostateczną decyzję podejmuje lekarz zlecający).

Cele

Chcąc wymienić cele medycznego treningu terapeutycznego, można wyróżnić

  • cele poznawcze, związane z poznawaniem zasad i metod treningu oraz efektów możliwych do osiągnięcia,
  • cele motoryczne – terapia występujących zaburzeń zwyrodnieniowych i przeciążeniowych, w stanach pooperacyjnych i pourazowych, dla zmniejszenia dolegliwości bólowych, dla poprawy ogólnej sprawności związanej z czynnościami życia codziennego, z pracą i aktywnością sportową,
  • cele emocjonalne – związane z przekonaniem o słuszności i celowości podjętego treningu oraz z budowaniem motywacji niezbędnej do osiągnięcia założonych celów i korzyści programu treningowego.

 

Ogólne cele można zdefiniować również następująco:

− utrzymanie wyników osiągniętych we wcześniejszych etapach rehabilitacji,

− przywrócenie pacjentowi możliwości powrotu do zawodu lub do możliwie jak najlepszej sprawności na co dzień,

− poprawienie odporności na obciążenia, na jakie pacjent jest narażany w normalnym codziennym życiu, w wykonywanym zawodzie (poprawa jakości życia pacjenta),

− ogólna poprawa parametrów zdrowia,

− uzmysłowienie i zakorzenienie potrzeby aktywności ruchowej,

− zapobieganie konsekwencjom niedoboru ruchu.

 

Wpływ treningu na organizm

Pod wpływem zadań ruchowych organizm dostosowuje się do „nowych warunków”. Dostosowanie to nazywa się adaptacją, do której zaliczymy budowanie tkanki mięśniowej, poprawę kontroli nerwowo-mięśniowej, prawidłowe funkcjonowanie kości i stawów, układu krążenia i oddechowego, dzięki MTT ciało staje się bardziej zbalansowane energetyczne, uczy się pracować bez przeciążeń, które z czasem prowadzą do zwyrodnień, zmian chorobowych i bólu. Co więcej trening reguluje procesy przemiany materii, powoduje więc polepszenie „spalania” tkanki tłuszczowej oraz gospodarki węglowodanowej organizmu.

Plan treningowy

Przed przystąpieniem do układania planu treningowego istotne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu oraz badań czynnościowych, aby dokonać odpowiedniego doboru ćwiczeń. Wywiad nie powinien skupiać się tylko i wyłącznie na jednostce chorobowej głównej, ale też na wszystkich dodatkowych schorzeniach mających wpływ na stan narządu ruchu. Kryteriami w doborze ćwiczeń są także informacje na temat wykonywanej pracy, dodatkowej aktywności ruchowej, a przede wszystkim czynności, których wykonywanie na co dzień jest utrudnione. Testy czynnościowe to przede wszystkim badanie ruchomości w stawach, badanie siły mięśniowej czy specyficzne badania funkcjonalne.

Dzięki temu trening może spełniać swoją podstawową zasadę, czyli być dopasowany indywidualnie do każdego pacjenta.

Dobór ćwiczeń

Czas treningu w początkowej fazie powinien dochodzić do jednej godziny. Trening powinien odbywać się co najmniej dwa razy w tygodniu. Podjęcie treningu powinno mieć miejsce od 4. do najpóźniej 6. tygodnia po leczeniu rehabilitacyjnym stacjonarnym.

 

Trening, w kontekście tej pracy, może być zatem zdefiniowany jako kontrolowany, celowy proces terapeutyczny lub prewencyjny, polegający na systematycznym i zaplanowanym poddawaniu organizmu bodźcom ruchowym w postaci stopniowo rosnących obciążeń, w wyniku czego dochodzi do adaptacji i utrzymania lub polepszenia poszczególnych cech motorycznych oraz wpływu na funkcjonalne, metaboliczne, morfologiczne i psychiczne procesy zachodzące w organizmie człowieka. MTT jest terapią, w której pacjent cały czas bierze aktywny udział. Medyczny trening terapeutyczny, jako jeden z etapów rehabilitacji, może przyczynić się do utrwalenia wyników uzyskanych w jej początkowych fazach. Odpowiednio dobrany plan treningowy ma na celu przywracanie do normy lub utrzymanie na odpowiednim poziomie cech motorycznych, m.in. takich jak siła, wytrzymałość i koordynacja. Taki trening jest zbawienny dla osób w wieku produkcyjnym, które po urazach lub operacjach ortopedycznych chcą skrócić drogę do sprawności pozwalającej na powrót do pracy lub wcześniej uprawianego sportu. Dla osób cierpiących na chroniczne bóle kręgosłupa, których liczba z roku na rok rośnie, masaż, fizykoterapia czy zażywanie leków może okazać się jedynym ich wybawieniem od dolegliwości. Czasami ogranicza się to wszystko tylko do leczenia objawowego. Jednak może właśnie wystarczyć wzmocnienie odpowiednich grup mięśniowych, zaniedbanych przez siedzący tryb życia, lub wprost przeciwnie, nadwyrężonych przez zbyt duże obciążenia, i problem staje się mniejszy lub znika całkowicie. MTT jest formą terapii, która nie tylko może wspomagać rehabilitację pacjenta i jego możliwie jak najlepszy powrót do zdrowia, ale również ustanowić filar do prewencyjnych zachowań zdrowotnych, które swoimi pozytywnymi skutkami działać mogą pośrednio również odciążająco na budżet finansowy państwa w zakresie opieki zdrowotnej. Jedną z bardziej istotnych cech MTT jest systematyka. Nie ma właściwie żadnych ograniczeń wiekowych, dlatego w ramach zapobiegania nawrotom dolegliwości lub po prostu utrzymania jak najlepszej sprawności do końca życia powinno się ten trening kontynuować.